در سوره ق درباره قیامت آمده: «و نزلنا من السما ما مبارکا فانبتنا به جنات و حب الحصید، و النخل باسقات لها طلع نضید، رزقا للعباد و احیینا به بلدة میتا کذلک الخروج» و «افعیینا بالخلق الاول بل هم فی لبس من خلق جدید».[۱]
در سوره مؤمنون، می فرماید: «افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لا ترجعون».[۲]


در سوره جاثیه می فرماید: «ام حسب الذین اجترحواالسیئات ان نجعلهم کالذین امنوا و عملوا الصالحات سوا محیاهم و مماتهم سا ما یحکمون، و خلق اللّه السماوات و الا رض بالحق و لتجزی کل نفس بما کسبت و هم لا یظلمون».[۳]
از این قبیل آیات که مشتمل بر انواع مباحث برهانی و خطابی است در سورهای مکی فراوان است با توجه به اشکالات فوق و جواب های نقضی و حلی که بیان شد، نمی توان آیات قرآن را متاثر از محیط دانست ولی با توجه به هم وار ساختن مسیر دعوت و ایجاد زمینه گسترش اسلام، بین سوره های مکی و مدنی تفاوت هایی وجود دارد هر حرکتی در آغاز با مشکلات فراوانی روبروست که باید نخست دررفع آن ها کوشید و تلاش شود که راه این حرکت هم وار گردد آن گاه که مسیر آماده شد، می توان بر گسترش و افزایش جلوه های خود رونق بیش تری داد، اهداف ومقاصد خود را به طور علنی آشکار نمود و دعوت خود را با بیان شریعت قرین ساخت بنابراین اسلوب و شیوه بیان و نحوه دعوت در دو حالت یاد شده با هم تفاوت می کند، و نباید انتظار داشت آن چه را که در آخر گفته می شود، در آغاز اعلام گردد.

[۱]. ق ۵۰: ۱۵ و ۱۱ ـ ۹٫
[۲]. مؤمنون ۲۳: ۱۱۵٫
[۳]. جاثیه ۴۵: ۲۲ ـ ۲۱٫